Иккинчи фасл

Аллоҳ таоло амрига тобеъ бўлганларга ажр ва савобни ваъда қилди. Амрига хилоф билан исён қилганларни ғазаби ва итоби бўлишидан қўрқитди. Тобеъ бўлганларга туганмас инъом ва миннатсиз ажрни ваъда қилиши бандаларига бўлган улуғ фазлидандир. Бандага тобеъликда табиий ҳолатда савоб ва ажр ўрнига итоб ва зажр бўлади. Чунки тобеъ бўлганнинг хўжайинга эргашиб, бўйин эгиб, буйруқларини бажаришдан бошқа вазифаси йўқ. Бу қуллар фазл-марҳамат, икром, инъом деган нарсалардан бебаҳрадирлар. Агар борди-ю, исён қиладиган бўлишса, табиийки, турли азоб-итоблардан тотишади. Осийлик қилишдан кўра каттароқ жиноят борми ўзи? Яна бу қуллар ҳеч қандай танбеҳдан огоҳ бўлишмайди. Лекин Аллоҳ таоло бизни (қулларини) орқама-орқа ёмон оқибатлар бўлишидан ўз лутфи ила огоҳлантиради. Ва яна унинг зарарлари, хатарлари ва ҳалокатга элтувчи йўлларидан ҳам огоҳ этади. Ва бундан ташқари танбеҳ, насиҳат, қўрқитиш, хурсандлик хабарини бериш, ваъда ва ваъийдлари билан зарбулмасал ҳам қилади. Энди ким мана шу нарсалардан кейин ҳам ёмонлик қиладиган бўлса, ўз нафсини ҳалок қилган бўлади. Аллоҳ эса бандаларига зулм қилувчи эмас.

Dunyo aholisini mavjud xalqlarning nisbatlarini mulohaza etgan holda 100 kishilik bir qishloq hajmicha kichraytirsak, bu qishloq aholisi quyidagi ko'rinishda bo'ladi:

57 Osiyolik;
21 Evropalik;
14 Amerikalik (Shimol, O'rta,Janub)
va 8 Afrikalik.

Bularning 52 tasi Ayol, 48 tasi Erkak bo'lar edi.

30 tasi oq tanli, 70 oq bo'lmagan(qora, sariq, qizil);

30 nasoro, 70 nasoro bo'lmagan;

Бисмиллаҳир роҳманир роҳим

“Аллоҳ ризолиги учун қибла томонга юзланиб бугунги пешин намозининг икки ракат суннатини ўқишни ният қилдим.”
Қўллар елка баробарида кўтарилади.

Аллоҳу Акбар.
Ўнг қўлни чап қўл устида тутиб, қўлларини кўкракка қўйилади. Бу ҳол қиём дейилади. Қиёмда (тик турилган ҳолда) сажда қилинадиган жойга қараб, навбати билан, қуйидагилар ўқилади:

Сано дуоси.
Субҳанокаллоҳумма ва биҳамдика ва таборакасмука ва тааъла жаддука ва ла илаҳа ғойрук.
(Аллоҳим! Сенинг номинг муборакдир. Шон-шарафинг улуғдир. Сендан ўзга илоҳ йўқдир.)

   Iso alayhissalom ko`p kulardi, Yahyo alayhissalom esa ko`p yig`lardi. Yahyo Isoga “Sen Tangrining nozik hiylalaridan uzoq bo`lganing uchun kulyapsanmi?” dedi. Bunga javoban Iso “Sen (esa) Tangrining inja, latif va ajoyib lutflaridan habaring bo`lmagani uchun yig`layapsanmi?” dedi. Hodisadan voqif bir avliyo Allohdan “Bulardan qay birining maqomi yuksakroqdir?” deb so`ragach, “Menga nisbatan yaxshi niyatda bo`lgani afzalroqdir”(Qudsiy hadis) javobini oldi. “Men qulim hayol qilgan joydaman”(Qudsiy hadis), ya`ni men bandamning tahmini bor yerdaman. Har bir qulimning ichida mening bir hayolim va suratim bordir. U meni qanday tahayyul(tasavvur) etsa, men o`sha hayoldaman. Ey mening qullarim! Hayollaringizni poklangizki, u yer mening maqomim va yerimdir, demakdir. Men Tangri bor bo`lgan shu hayolning bandasiman. Haq mavjud bo`lmagan haqiqatdan siqilaman.
 

Jalolliddin Rumiy, “Ichingdagi ichingdadur”  

Муҳиддин Закариё ибн ШАРАФ НАВАВИЙ

Абу Ҳурайра (розийаллоҳу анҳу) ривоят қиладилар: «Расулуллоҳнинг (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай деганларини эшитдим: “Мен қайтарган нарсалардан узоқ бўлинглар. Мен буюрган нарсалардан кучларингиз етганини қилинглар. Сизлардан аввалгиларни кўп сўрашлари ва пайғамбарларига қарши бўлишлари ҳалокатга етказгандир”» (Бухорий, Муслим, Насаий, Ибн Можа, Аҳмад ривоятлари).

“Мен қайтарган нарсалардан узоқ бўлинг!” Яъни, уларни қилишдан тамоман сақланинглар, ҳеч бирини қилманглар. Ҳадисдаги ифода Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) қайтарган нарсаларни қилиш ҳаромлигини билдиради.

Абу Бакр Сиддиқ Мадинага кўчиб борилганидан кейин ҳам Расулуллоҳ алайҳиссаломдан ажралмай биргаликда ҳамкорликда бўлдилар. Расулуллоҳ ҳазратлари Абу Бакрни ниҳоятда иззат, ҳурмат этганларидан қизлари Ойиша онамизга уйландилар Бу хусусда Маккадалик вақтларида аҳд бойланган эди. Мадинага кўчиб боришганвдан кейин доҳил бўлганлар. Ойиша она Расулуллоҳ ҳазратларининг энг севикли ва қалбларига энг яқин аёлларидан эдилар. Абу Бакр (р. а.) Расулуллоҳ алайҳиссалом билан биргаликда ҳамма ғазотларда иштирок этадилар. Бадр жангида Расулуллоҳ ҳазратлари билан чодирда ҳамнишин эдилар. Ҳарбий асирларни фидя, яъни пул баробарига озод этишлик фикрини ҳам Абу Бакр таклиф этгандилар. Бадр ғазотида Абу Бакр мусулмонларнинг эҳтиёжларига қараб, ўртага ушбу фикрни ташлаган кимса эдилар. Берган маслаҳатларига биноан асирлар фидя муқобилига озод этилганди. Зеро, ўша кунларда мусулмонлар молиявий ҳолатларининг ночорлигидан маблағга ниҳоятда эҳтиёжли эдилар. Буюк қонунчи саллаллоҳу алайҳи васаллам мана шу маслаҳатга амал қилганлари учун Оллоҳ таоло томонидан итоб, яъни танқид этилгандилар.