Бас дили чун кўҳро ангехт ў,1
Мурғи зийрак бо ду по овехт ў.

(Тоғдайин қалбларни ҳам қўзғотди Ул,
Фаҳми тез қушни оёқдин осди Ул.)2

Тоғ – табиатнинг энг гўзал манзараларидан бири. Қуръони каримда шундай оят бор: “Биз ерни бир тўшак, тоғларни эса қозиқлар қилиб қўймадикми?” (Наба, 6-7) Тоғ – заминни ушлаб тургувчи ва зилзилаларнинг олдини олувчи қозиқ сифатида ўрнатилгандир. Яна бир оятда: “У зот ер сизларни тебратмаслиги учун унда тоғларни барпо қилди..”(Наҳл,15) дейилади.
XIX асрнинг иккинчи ярмига келиб, Франк Преснинг ҳаммуаллифликда чиқарган “Ер” номли китобида, тоғлар чуқур илдизга эга бўлиб, у қозиққа ўхшаш деган фикр илгари сурилди. Тоғлар нафақат ички томондан, ташқи кўринишидан ҳам қозиқларга ўхшаши ва ер қобиғининг мустаҳкам туришида муҳим ўрин тутиши, зилзила жараёнларининг қийинлашишида ҳам унинг аҳамияти катталиги эътироф этилди.3 “Ва тоғларни собит қилди”(Назиат, 32).
Дарҳақиқат, тоғни ер юзида собит қилмаганида, Яратган уни қозиқ қилиб қўймаганида, Ер мувозанатини йўқотган ва зилзилалар юзага келган бўларди. Инсон жисмидаги юрак мисли тоғ каби собитдир. Агар у хасталанса, бошқа аъзоларга таъсир қилади. Демак, қалб жисмда қозиқлардек ўрнашган бир тоғ кабидирки, инсон усиз ҳаёт эмас.

Сангҳоу кофирон сангдил,
Андар оянд андар у зору хажел.4

Тошлару кофир жамоат – тошкўнгил,
Унга дуч келганда бўлгайлар хижил.5[b]

• Мавзу: Бадиий адабиёт
• Баҳо: 4.75 / 5

• муносабатлар
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг

Нима топдинг?

Ҳаёлардан қочиб-қочиб,
Бориб охир, хато топдим.
Хатоларнинг юзин очиб,
Бориб йўлдан асо топдим.

Йиқилдиму, дедим: “Аллоҳ”
Гуноҳимга жазо топдим.
Шукр дебон, сўрдим паноҳ,
Бу дардимга даво топдим.

Баҳоуддин изларидан,
Юриб-юриб, дуо топдим.
Дуоларнинг сўзларидан,
Ҳурматидан ҳаё топдим.

Ҳаё олиб бордим унга,
Қайтишимда зиё топдим.
Хамир қилди қориб унга,
Жафолардан вафо топдим.

Сенки, Хоксор топмадинг ҳеч,
Нафс балосидан ўзгани
Кўнгил айтар: “Ўзингдан кеч!”
Қўй, Ризосидан ўзгани.

• Мавзу: Бадиий адабиёт
• Баҳо: 4 / 5

• муносабатлар
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг

• Мавзу: Мақолалар
• Баҳо: 5 / 5

• муносабатлар
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг

Тушда бир нарсани кўрмоқ уч турли бўлади. Биринчи, яхши туш, яъни, муборак хоб – бу Аллоҳ Таоло тарафидан бир башорат бўлади. Иккинчи, одам қўрқадиган ташвишли туш – бу шайтон тарафидан бўлади. Мусулмонга озор бермоқ учун кўрсатилади. Учинчи – инсоннинг ўз хаёллари ва васвасалари тушда кўрилади.

Бир мусулмон агар Жаноби Расулуллоҳ соллаллоҳу васалламни тушида кўрса, ҳақиқатда Жанобнинг ўзларини кўрган бўлади. Шайтонда Жанобнинг суратларига ўтиб туриб кўриниш қудрати йўқдир.

321. Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: Кимки тушида мени кўрса, у одам ҳақиқатда мени кўрган бўлади, чунки шайтон менинг суратимга ўтиб кўрина олмас.

322. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Жаноби Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: Ҳар ким мени тушида кўрса, у албатта, менинг ўзимни кўрган бўлади. Чунки шайтон менинг суратимда кўринмайди ва менга ўхшай олмайди.

• Мавзу: Ҳадис
• Баҳо: 5 / 5

• муносабатлар
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг

Pokiza ayollarga tuhmat qilish

Alloh taolo aytadi:
«Albatta, (buzuq niyatlardan) bexabar, pokiza, mo'mina ayollarni badnom qiladigan kimsalar dunyoda ham, oxiratda ham la'natga duchor bo'ladilar. Ular uchun ulug' azob bordir. U Kun (qiyomat)da qilib o'tgan (bo'htonlari) sababli ularning tillari ham, qo'lu oyoqlari ham o'zlarining ziyonlariga guvohlik berur» (Nur surasi, 23-24).

«Pokiza ayollarni (zinokor) deb badnom qilib, so'ngra (bu da'volariga) to'rtta guvoh keltira olmagan kimsalar (ni) - ularni sakson darra uringlar va hech qachon ular tomonidan biron guvohlikni qabul qilmanglar! Ular fosiq - itoatsiz kimsalardir» (Nur surasi, 4).

Haromdan saqlangan, pokiza, hur ayolga kimda-kim «zinokor» yoki «fohisha» deb tuhmat qilsa, unga dunyo-yu oxiratda la'nat va ulkan azob bo'lishini, bu dunyoda esa sakson darra urilib, garchi ishonchli bo'lsa-da, guvohligi boshqa qabul qilinmasligini Alloh taolo bayon qildi.

• Мавзу: Фиқҳ
• Баҳо: 5 / 5

• 1 муносабат
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг

Бу бобда келган ҳадисларнинг ҳаммасининг мазмуни шуки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан қолган мол – садақадир. Ворисларга тақсим этилмас. Ахли суннат ва жамоат уламолари бу масалада ҳаммалари иттифоқ қилганлар. Тамоми набийлар қолдирган нарсалари ҳам аксари уламолар наздида шундайдир. Бунинг сабабларидан бири шуки, набийлар қабрларида тирикдирлар. Тирикнинг моли тақсим қилинмайди. Ва хотини бошқага никоҳ этилмайди ва ҳоказо.

315. Амр ибн ал-Хорис розияллоҳу анҳу дедилар: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзларидан кейин фақат урушда киядиган қилич, найза, зурра ва қалқон каби аслаҳаларини ва ҳамиша минадиган дулдул номли хачирларини ва бир мунча ерларини қолдириб кетдилар ва уларни ҳам ҳаётларида садақа қилгандилар.

И з о ҳ. Жанобнинг ерлари Фидак заминининг ярмини ва водий Қуро заминининг учдан бири ва Бани Надир заминининг учдан бири ва Хайбар Хумсидан иборат бўлган хиссалари эди. Бу ерларнинг хосили умумий эди. Яъни ўзларига, оилаларига ва мусулмон фақирларга улардин хисса тақсим этилар эди.

• Мавзу: Ҳадис
• Баҳо: 0 / 5

• муносабатлар
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг

Dayuslik va qo'shmachilik

Alloh taolo aytadi:
«Zinokor erkak faqat zinokor ayolga yoki mushrikaga uylanur. Zinokor ayolga faqat zinokor erkak yoki mushrik uylanur. Va bu (ya'ni, zinokor ayollarga uylanish) mo'minlarga harom qilingandir» (Nur surasi, 3).

Mazkur oyati karimada ifodalanishicha, zinokor, fosiq kimsa soliha ayollarga uylanishga rag'bat ko'rsatmaydi. Bil'aks, u o'ziga o'xshagan nopok, fosiqa ayolga yoki mushrikaga uylanishni xohlaydi. Shuningdek, fosiqa, nopok ayolga uylanishga solih kishilar rag'bat bildirilmaydilar. Ularga fosiq va mushriklar rag'bat-xohish bildiradilar.

Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam aytdilar: «Uch toifa odamlar jannatga kirmaydilar: ota-onasiga oq bo'lganlar, dayuslar, erkakshoda ayollar» (Nasoiy, Bazzor, Hokim rivoyati).

• Мавзу: Фиқҳ
• Баҳо: 0 / 5

• муносабатлар
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вафотлари тамоми тарих иттифоқлари билан душанба куни бўлган. Тарих ўнинчи сана хижрийнинг рабиъул аввали эди. Аксари муаррихлар ўн иккинчи рабиъул аввал дедилар. Лекин мухаддислар тахқиқларида иккинчи рабиъул аввалда эканлиги саҳиҳ кўрилган. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вафотининг аввали бош оғриқдан бошланди. Ўша куни волидамиз Оиша розияллоҳу анҳонинг уйларида эдилар. Кейин Маймуна розияллоҳу анҳо навбатлари бўлган кунда дардлари яна зиёда бўлди. Шу ҳолларда ҳам волидаларимизнинг навбатларини баробар бериб турдилар. Хасталиклари тобора зиёда бўла бошлаган эди, Жанобнинг ишоралари билан ҳамма волидаларимиз то беморликдан тузалгунларича Оишанинг уйларида турсинлар деб рози бўлдилар. Аввали ва охири ўн икки кун ё ўн тўрт кунда дунёдан охират диёрига риҳлат қилдилар. Ва душанба куни чошт вақтда бу воқеа вужудга келди.

302. Анас розияллоҳу анҳу дедилар: Менинг Жаноби Расули акрам соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак дийдорларига охири мушарраф бўлишим душанба куни эди. Бомдод номозини саҳобаи киром Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг орқаларида ўқиб туриб эдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бирдан хонаи саодат пардасини кўтардилар. Умматларининг намозларини кўздан кечирдилар. У вақт Жанобнинг чехраи мубораклари сафода, нурда гуё мусҳаф шарифнинг соф бир варағига ўхшар эди. Бу ҳолни кўриб, саҳобалар орқага сурилдилар – шояд намозга келсалар, деган умидда бетоқат бўлдилар. Жаноб соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаммаларингиз ўз-ўз жойларингизда туринглар деб ишора қилдилар, ва пардани туширдилар. Ва шу куннинг охирида жон таслим қилдилар.

• Мавзу: Ҳадис
• Баҳо: 0 / 5

• муносабатлар
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг

Xotinning eriga itoatsizlik qilishi

Alloh taolo aytadi:
«Xotinlaringizning itoatsizligidan qo'rqsangiz, avvalo ularga pand-nasihat qilinglar, so'ng (ya'ni, nasihatlaring kor qilmasa), ularni yotoqlarda tark qilingiz, (ular bilan bir joyda yotmang, yaqinlashmang) so'ngra (ya'ni, shunda ham sizlarga bo'yinsunmasa lar), uringlar! Ammo sizlarga itoat qilsalar, ularga qarshi boshqa yo'l axtarmanglar. Albatta, Alloh eng yuksak va buyuk bo'lgan zotdir» (Niso surasi, 34).

Vohidiy rahimahulloh aytganlarki: «Bu oyatdagi «itoatsizlik» dan murod - erga osiylik qilish, ya'ni, takabburlik bilan erining buyruqlariga xilof ish yuritishdir».
Ato rahmatullohi alayh aytadilar: «U (ya'ni, itoatsizlik) - eri uchun o'ziga oro bermaslik (xushbo'ylik sepmaslik), o'zi bilan huzurlanishiga yo'l qo'ymaslik va ilgarigi mute'lik holati o'zgarib qolishidir. Unday xotinlarga Alloh Kitobi ila «pand-nasi hat qilinglar», Alloh ularga buyurgan ishlarni eslatinglar».

Ibn Abbos roziyallohu anhu: «Ularni yotoqlarda tark qilish - to'shakda xotiniga orqasini o'girib, gapirmay yotishidir», degan bo'lsalar, Sha'biy va Mujohidlar: «Xotini bilan bir joyda yotmaslik, yaqinlashmaslik», deyishgan.

• Мавзу: Фиқҳ
• Баҳо: 0 / 5

• муносабатлар
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ёшлари ҳақида уламолар уч хил фикрдалар. Жумхур мухаддисин ва муаррихин қавллари ва саҳиҳ қавл шуки, ёшлари 63 га борган. Иккинчи қавлда 60 дедилар. Бу қавлда ғолибан ундан зиёдасини зикр килинмай айтилгандир. Бу тариқа ҳам арабларда бир қоида бор. Учинчи қавлда 65 дейилади. Бу қавлда туғилган йиллари билан вафот қилган йилларини алоҳида саналган.

299. Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо дедилар: Жаноби Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам нубувватдан кейин ўн уч йил Маккаи мукаррамада турдилар. Бу аснода Жанобга вахий тушиб турди. Ва Мадинаи мунавварада ўн йил турдилар. Ва Мадинада ёшлари 63 га кирганда вафот қилдилар.

300. Муовийя розияллоҳу анҳу бир бор хутбаларида дедилар: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам 63 ёшда вафот қилдилар. Ва Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳумо икковлари ҳам шу ёшда кетдилар. Ва мен ҳам хозир 63 ёшдаман. (Яъни, умидим борки, менга ҳам табъий итбоъ насиб бўлиб қолса).

И з о ҳ. Лекин Муовийя розияллоҳу анҳуга умрда Саййиди оламра итбоъ насиб бўлмади, балки тахминан 80 йиллар умр кўрди.
301. Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо дедилар: Жаноби Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам 65 ёшларида вафот қилдилар.

Абу Исо Муҳаммад ат-Термизий, “Шамоили Муҳаммадийя”

• Мавзу: Ҳадис
• Баҳо: 0 / 5

• муносабатлар
• Саҳифанинг принт версияси
• Дўстингизга юборинг